Non-reanimatie beleid

Algemeen

De werkafspraak behelst afspraken te maken over:

  • wel of niet starten van reanimatie.
  • overdracht van reanimatiebeleid
  • respecteren van wilsverklaringen
  • documentatiewijze en reikwijdte van verklaringen over reanimatie

Deze werkafspraak behandelt niet het reanimatieprotocol.

De opdracht Niet Reanimeren dient steeds voluit geschreven te worden.

Start reanimatie tenzij

Bij het vermoeden van circulatiestilstand wordt in principe altijd gestart met reanimatie, tenzij:

  • de hulpverlener in gevaar is
  • er sprake is van decapitatie, dan wel evident biologische dood
  • er sprake is van een circulatiestilstand langer dan 15 min en er geen BLS is toegepast. Bij verdrinking wordt ook na 15 min zonder BLS nog gestart met reanimatie.
  • het vaststaat dat reanimatie bijdraagt tot extra lijden en een zinloze medische behandeling is
  • er een geldige wilsverklaring aanwezig is met de wens niet te reanimeren
  • er een geldige Niet Reanimeren opdracht (NR code) van een arts aanwezig is

Staken reanimatie

  • volgens reanimatieprotocol
  • indien tijdens de reanimatie een geldige wilsverklaring of NR code alsnog wordt aangetroffen
  • het vast komt te staan dat reanimatie bijdraagt tot extra lijden voor de patiënt en een zinloze medische handeling is

Wilsverklaring

Een geldige wilsverklaring is opgesteld uit vrije wil door een wilsbekwame patiënt en voldoet aan één van de twee criteria:

  • schriftelijk vastgelegd, ondertekend en voorzien van naam, voornamen, geboortedatum en datum van ondertekening (eventueel geboorteplaats)
  • een NR penning bevat opdracht, naam, voornamen, geboortedatum, geboorteplaats, handtekening en foto van de patiënt

De wilsverklaring is bij voorkeur kenbaar gemaakt door patiënt aan naasten en/of behandelaar.

Niet Reanimeren (NR) code

  • is een verklaring/opdracht opgesteld door de behandelaar op basis van de medisch inhoudelijke gegevens en vooruitzichten
  • is bij voorkeur opgesteld in overleg met patiënt, bij onmogelijkheid daartoe in overleg met naasten
  • is situatie en tijd gebonden, afhankelijk van het ziektebeloop
  • bevat:
    opdracht tot niet reanimeren (voluit geschreven)
    naam, voornamen en geboortedatum van de patiënt
    naam van de (behandelend) arts
    handtekening arts
    datum

Huisarts

Bespreekt:

  • een ingediende wilsverklaring met de patiënt
  • bij kwetsbare patiënten en met name kwetsbare ouderen hun wensen ten aanzien van reanimatie en eventueel andere behandelbeperkingen
  • een bij ontslag vermelde NR code 

Documentatie
Slaat een door de patiënt getekend document op en vermeldt ''NR code” in het HIS onder ICPC code A20 (episode tekst aanpassen naar Niet Reanimeren) en meldt dit schriftelijk aan de huisartsenpost.

Bij verwijzing
Vermeldt schriftelijk de NR code bij de verwijzing met aanduiding van de reden.

Huisartsenpost (HAP)

Documentatie en overdracht
De HAP registreert de NR code in het elektronisch systeem (pop-up).
De (visite) arts beschikt over een afschrift van het (HAP) dossier met de registratie van de opdracht tot niet reanimeren en vermelding van de opdracht gevend arts. De HAP bewaart de documentatie hierover.

Meldkamer

Het is aan de aanvragend arts melding te doen van non-reanimatiebeleid.

Bij een melding waarbij het vermoeden bestaat dat reanimatiebeleid relevant is zal de centralist navraag doen of er afspraken zijn rond reanimatie beleid.

Als er een non-reanimatiebeleid wordt gemeld door de arts, wordt dit opgevolgd. De geluidsband geldt als bewijs.

Ambulance

Bij aantreffen van een geldige wilsverklaring of niet reanimatie-opdracht wordt niet overgegaan tot reanimatie.

Een niet reanimatie-opdracht uitgesproken door de centralist meldkamer ambulancedienst in opdracht van de behandelend arts wordt opgevolgd door de ambulancedienst.

Een (niet ondertekende) afdruk uit het EPD wordt beschouwd als opdracht van de arts, die immers verantwoordelijk is voor correcte verslaglegging.

Ziekenhuis

Bij opname wordt standaard gevraagd of er een wilsverklaring of NR code is en of er sprake is van aanvullende beperkingen.
In het EPD, dan wel op het eerste binnenblad van de status wordt de NR code vermeld.

Bij ontslag wordt in de brief altijd melding gedaan indien er een NR code is afgesproken, met vermelding van eventueel andere behandelbeperkingen. Dit wordt toegevoegd bij de conclusie.

Bij overplaatsing naar een andere afdeling of instelling wordt het (non) reanimatiebeleid actief gecontroleerd en besproken.

Traject in instellingen

Bij opname in een instelling wordt actief gevraagd naar de wensen ten aanzien van reanimatie en behandelingsbeperkingen. Dit wordt  gedocumenteerd in het EPD of op de eerste pagina na de persoonsgegevens in de status en teruggekoppeld naar de huisarts. Indien sprake is van een nieuwe situatie wordt een getekende kopie van de wilsverklaring toegevoegd.

Bij vermoeden van circulatiestilstand en inroepen van hulp bij reanimatie wordt ook de wilsverklaring gecheckt.

Indien er sprake is van een aanwezige niet reanimatie code, wordt geen melding gedaan bij de meldkamer 112, dan wel ingetrokken.

Ontslag

Bij ontslag wordt in de brief altijd melding gedaan indien er een NR code is afgesproken, met vermelding van eventueel andere behandelbeperkingen. Dit wordt toegevoegd bij de conclusie.

Patiƫnt

Patiënt maakt een niet reanimatie verzoek of beperking van behandeling kenbaar aan de huisarts, behandelend arts, instellingsarts.

Zo mogelijk legt de patiënt schriftelijk vast: de niet reanimatie opdracht, behandelingsbeperking, datum, naam en geboortedatum en handtekening (en eventueel geboorteplaats).
Patiënt maakt dit verzoek kenbaar aan de arts en naaste omgeving en geeft aan waar het verzoek is gedocumenteerd.
Patiënt maakt een niet reanimatie verzoek of beperking van behandeling kenbaar aan de huisarts, behandelend arts, instellingsarts.

Bronnen en samenstellers

Bronnen: LESA anticiperende besluitvorming over reanimatie kwetsbare ouderen, Huisarts en Wetenschap, 4 april 2013; Kamerbrief, reactie op de motie-schermers inzake niet reanimeerpenning, 21 sept 2010; Richtlijnen reanimatie in Nederland en België, Nederlandse Reanimatieraad NRR, 2010,  www.reanimatieraad.nl; Starten, niet starten en stoppen van de reanimatie, Nederlandse Reanimatieraad NRR, 2008, revisie 2012.  www.reanimatieraad.nl; Wet op de Geneeskundige Behandelovereenkomst (WBGO), www.minvws.nl; Wat is een wilsverklaring? Rijksoverheid. www.rijksoverheid.nl; KNMG handreiking: tijdig spreken over het levenseinde, juni 2012.

Deze werkafspraak is samengesteld door: H. Van Geuns, huisarts; L ’t Mannetje, huisarts; L. Koch,  huisarts; D. Angenent, SOG; J. Nooi SOG, F. van der Meulen, medisch manager HAP; N. Brendel, geriater (MeanderMC), B. van Oord, intensivist (MeanderMC), R. Boomars, RAVU, H. Graafland, Medisch Coördinator (MCCE), I. Tchaoussoglou, Medisch Coördinator, huisarts (MCCE)